Mijn eerste knakaal langs de Waal is een feit. Tijdens struinen aan de oever van de rivier vind ik een dode paling. Ik meld mijn vondst bij het onderzoek naar de knakaal. Niet alles in dat onderzoek loopt op rolletjes.
Door Wim Eikelboom/Rivierverhalen
Op een strandje langs de Waal ligt een dode paling met een merkwaardig knikje in de rug. De vis is gesneuveld door een tik met een hard voorwerp, hoogstwaarschijnlijk de schroef van een vrachtschip. Ik meld de vondst van de dode vis aan bij RAVON, want er loopt een onderzoek naar de vraag: in hoeverre worden schieralen op weg naar zee getroffen door scheepsschroeven in de Rijn?
Verhaal gaat verder onder de foto
De Rijn Verbindt
Schieralen zijn geslachtsrijpe palingen die de grote rivieren gebruiken als trekroute naar hun paaigebieden in de Sargassozee in de Atlantische Oceaan. Hoe veilig zijn de rivieren voor de paling? De paling heeft het moeilijk, dus daarom ligt het voor de hand om de doodsoorzaken op de trekroute van deze fascinerende vis in kaart te brengen.
Het onderzoek is onderdeel van project De Rijn Verbindt. Dit internationale onderzoeksproject is mogelijk gemaakt met Europees geld. Voor het knakaal-onderzoek zijn afgelopen jaar 1200 gemarkeerde schieralen losgelaten in de Rijn in Duitsland voor een praktijktest: Hoeveel procent van deze vissen vindt onderweg de dood in een schroef van een vrachtschip?
Verhaal gaat verder onder de foto
Test mislukt
Het antwoord op die vraag komt er voorlopig niet, want de palingproef is min of meer mislukt, blijkt na een belletje met Niels Brevé, wetenschappelijk visonderzoeker bij Sportvisserij Nederland. Door het aanhoudend hoogwater in de grote rivieren afgelopen winter zijn vrijwel alle palingen weggespoeld en blijven meldingen van knakalen uit. Geen enkele gemarkeerde paling is gevonden of teruggemeld. ‘Dat is flink balen’, zegt Brevé.
Knakaal
Mijn palingvondst van een knakaal hoort niet bij de testpopulatie, want de gesneuvelde vis had geen kleurtje. Aan zo’n kleurtje zijn de praktijkproef-palingen herkenbaar. Visonderzoeker Brevé heeft zijn hoop gevestigd op palingen die zijn gevangen bij verschillende ronde met zogeheten ankerkuil-visserij. Uitgesmeerd over twee jaar wordt zeventig keer met een sleepnet een ronde gemaakt op de Waal bij Dreumel, Ophemert en IJzendoorn.
‘Twintig procent van de palingen die we hierbij vangen zijn beschadigd. We gaan de aard van de beschadigingen nader onderzoeken’, aldus Brevé. Naast scheepsschroeven kunnen ook waterkrachtcentrales de oorzaak zijn van de vaak dodelijke verwondingen van palingen op trek. Hoewel de test met de schieralen is mislukt, blijft de visonderzoeker hoopvol over het onderzoek. Want de vondsten langs de oevers van de grote rivieren helpen de onderzoekers wel degelijk. Tot eind volgende jaar struinen nu ruim 60 vrijwilligers onder leiding van RAVON de oevers van de grote rivieren af naar aangespoelde knakaal. Ook Duitse vrijwilligers doen mee. Dat leidt tot soms wel ruim honderd knakalen per week, zo blijkt uit dit overzicht van meldingen van RAVON:
‘Met de ankerkuilvisserijen voor Rijkswaterstaat en Sportvisserij Nederland, en de zoekacties van RAVON komen we zeker een stap verder in onze speurtocht naar schadeoorzaken van de knakaal langs de Waal’, zegt visonderzoeker Brevé.
Verhaal gaat verder onder de foto
Het onderzoek naar knakalen in de Waal en de Rijn vindt al jarenlang plaats. In 2021 is een rapport uitgebracht op basis van een meetnetwerk van vrijwilligers, waarbij honderden dode vissen langs rivieroevers van de Waal, Boven-Rijn en Boven-Merwede in kaart zijn gebracht. Niet alleen paling, maar ook dode meerval, brasem, snoekbaars, zeeprik en atlantische forel zijn toen geïnventariseerd. Omdat de oorzaak van de beschadigingen van de paling onduidelijk bleven, loopt nu aanvullend onderzoek.
Meer informatie over het speuren naar gestrande knakaal is te vinden bij RAVON/knakaal. Doel is om de doodsoorzaak van palingen door scheepvaart op de agenda te krijgen van de ICBR, de Internationale Commissie voor Bescherming van de Rijn.