‘Wonen in Nieuw Harculo langs de IJssel, is wonen naast een buurvrouw die om respectvolle bewondering en verwondering vraagt.’ Waarom ik een voorwoord schrijf in de plannen voor een woonwijk langs de IJssel.
Door Wim Eikelboom/Rivierverhalen
In 2021 schreef ik geschiedenis door de IJssel als inspreker op te voeren in de gemeenteraad van Zwolle. Mijn bijdrage is zelfs opgenomen in het boek ‘Rechten voor de natuur’ van Jessica den Outer. Zij ziet het als een vernieuwend voorbeeld hoe je de natuur (in dit geval de rivier) een stem geef in het maatschappelijk debat. Het debat ging over de wenselijkheid van de komst van een woonwijk met 550 huizen pal aan de IJssel in Zwolle.
Verhaal gaat verder onder de foto
Als IJssel toonde ik gemengde gevoelens over dit plan. Niettemin koos de gemeenteraad van Zwolle in meerderheid voor de bouw van de woonwijk Nieuw Harculo. De gemeenteraad erkende ook dat de komst van de wijk dichtbij waardevolle riviernatuur spanningen oproept. Daarom is voor het eerst een natuurontwikkelplan opgesteld, naast een ruimtelijk ontwikkelplan voor inrichting van de wijk.
REALES, projectontwikkelaar en eigenaar van Nieuw Harculo nodigde mij uit om een voorwoord te schrijven voor deze plannen. Na enig aarzelen heb ik daar gehoor aan gegeven. Pro deo schreef ik een voorwoord vanuit de gedachte: Nu de kogel door de kerk is voor deze woonwijk, kunnen we de toekomstige bewoners maar beter op het hart binden dat ze goed moeten zorgen voor de natuur om hen heen.
Daarom koos ik in mijn rol als IJsselambassadeur voor deze tekst:
IJssel als bewonderenswaardige buurvrouw
Met Nieuw Harculo krijgt de stad Zwolle voor het eerst in de geschiedenis een woonwijk heel dicht bij de IJssel. Wie straks de straat uitloopt en over de dijk klautert, krijgt een weids vergezicht cadeau van het rivierlandschap.
De IJssel stroomt vanuit Deventer naar Kampen langs Zwolle. Aan weerszijden uiterwaarden met gras, struikgewas en bomen. In de Hoenwaard aan de overkant grazen koeien tegen het decor van de beboste stuwwal van de Veluwe. Aan de Overijsselse zijde is langs de oever een natuurgebied ontwikkeld waar vogels, wilgenbosjes en planten in alle rust zichzelf mogen zijn.
Dat is een aanlokkelijk vooruitzicht voor de mensen die gaan wonen in Nieuw Harculo.
Wonen in Nieuw Harculo is samenleven met de rivier. De IJssel baant zich hier al eeuwenlang een weg door het landschap, onderweg naar het IJsselmeer en uiteindelijk de Waddenzee.
Rivier de IJssel is een fijne buurvrouw. Buurvrouw? Jazeker, want in de ogen van de veel mensen is de IJssel vrouwelijk. Het is een charmante, kronkelende rivier met verleidelijke schoonheid. Wie een poosje met de IJssel omgaat, loopt kans om verliefd te worden op de rivier.
Bij liefde hoort ook verantwoordelijkheid. Wat je liefhebt, wil je graag beschermen, koesteren en er goed voor zorgen. Dat geldt ook voor wonen dicht bij de IJssel. Het rivierlandschap met rijke natuur vraagt om recreatie met respect voor de natuur. Luidruchtige oeverfeestjes, stoere speedboten of loslopende katten en honden van bewoners van de IJsselvallei, staan daarmee op gespannen voet. Wonen langs de IJssel, is wonen met een buurvrouw die om niet al te luidruchtige bewondering en verwondering vraagt.
Daar krijg je veel voor terug.
Een wandeldijk rondom de woonwijk waarop wilde bloemen groeien die vanouds thuishoren op de IJsseldijk.
Wolkenluchten boven de rivier kunnen indrukwekkende vormen aannemen.
Je ervaart hoe de IJssel zich in alle seizoenen anders gedraagt. Soms zet de rivier de uiterwaarden blank. Soms slinkt de stroom door droogte. Soms is het een tikkeltje dreigend; meestal ademt het landschap vredige rust.
’s Nachts vult zich de lucht soms met het geluid van gakkende ganzen dat zich mengt met het monotone motorgeronk van passerende binnenvaartschepen.
Je smaakt het genoegen om vanuit je achtertuin zomaar een zeearend te spotten die in met uitgestrekte vleugels boven de IJssel cirkelt.
Nieuw Harculo wordt een woonwijk waar duurzaamheid en verbinding met de (rivier)natuur een belangrijk stempel zet. Met natuur-inclusief bouwen is er rond de woningen ruimte voor vogels om te broeden en voor wilde planten om te groeien. Binnendijks krijgt de natuur als het ware als een bescheiden springplank voor wat zich buitendijks verder uitstrekt. Dat is een lovenswaardig uitgangspunt.
Wat eveneens lof verdient is dat Nieuw Harculo tot stand komt in een open samenwerking met gemeente Zwolle, direct omwonenden, natuur- en milieuorganisaties en andere belanghebbenden.
Samenleven dichtbij en met de rivier is een voorrecht. De Hanzesteden zijn er ooit welvarend door geworden. In de nieuwe Zwolse woonwijk aan de IJssel drukken die rijkdom en welvaart zich niet in de eerste plaats uit in geld. Wél in een duurzame verstandhouding van de toekomstige inwoners van Nieuw Harculo met de rivier als bewonderenswaardige buurvrouw.
IJsselambassadeur Wim Eikelboom
Wethouder Gerdien Rots
Op 14 april 2025 besprak de gemeenteraad van Zwolle het natuurontwikkelplan en het ruimtelijk ontwikkelplan voor Nieuw Harculo. Wethouder Gerdien Rots kreeg brede steun van de gemeenteraad, met een aantal kritische kanttekeningen. Zo blijft er onduidelijkheid wie de verantwoordelijkheid krijgt voor het buitendijkse natuurbeheer en de handhaving.
De gemeente zet in op ontmoediging van recreatie in de uiterwaarden door het planten van heggen met stekelstruiken en hekken. Ook verwacht Gerdien Rots dat de mensen die kiezen voor wonen in Nieuw Harculo natuurbewust zijn en respectvol omgaan met het Natura 2000-landschap om hen heen.
Een verslag van het raadsdebat is hier te bekijken, inclusief alle stukken.
Wat een mooi pleidooi, Wim, om de IJssel te behoeden en op een verantwoorde manier samen te leven met (en vlakbij) deze prachtige rivier.