Wie een lange wandeling wil maken langs de IJssel, komt van een koude kermis thuis. Daarom een pleidooi voor een lang wandelpad en meer wandelplezier langs de oevers van de rivier. Waar sportvissers mogen komen, moeten wandelaars ook welkom zijn.
Tekst en foto's Wim Eikelboom/Geen dag zonder de IJssel
Een echtpaar met een rugzak staat verbouwereerd naast een paar nieuwe palen met prikkeldraad in de uiterwaarden van Deventer. De oever is onbereikbaar geworden omdat IJssellandschap het drastische besluit nam om vijf kilometer rivieroever permanent ontoegankelijk te maken voor publiek. Het wandelpad is opgeheven.
Verhaal gaat verder onder de foto
Keizersrande is de zoveelste plek langs de IJssel waar natuurbeheerders mensen weren. Staatsbosbeheer plaatste afgelopen jaren steeds vaker bordjes in hun uiterwaarden met de tekst ‘Verboden Toegang kwetsbaar gebied’. Alles onder het motto: de natuur heeft rust nodig. Op enkele plekken geldt afsluiting van IJssel-wandelpaden in het broedseizoen. Ook boeren zijn niet happig op wandelaars op hun land.
Verhaal gaat verder onder de foto
Loslopende honden
In de natuur is het drukker geworden sinds corona. Meer mensen hebben de waarde van wandelen ontdekt. Hondenbezit is toegenomen, waardoor de populariteit van ommetjes met de viervoeter is gegroeid. Veel hondenbezitters beschouwen het buitengebied als vanzelfsprekend losloopgebied voor hun huisdier. Tot wanhoop van natuurbeheerders die de touwtjes aantrekken en gebieden afsluiten. Loslopende honden kunnen voor veel onrust en schade zorgen in de natuur, maar dat valt gewone wandelaars niet aan te rekenen.
IJsselpad
Mijn inschatting is dat slechts twaalf procent van de IJsseloevers opengesteld is voor wandelaars. Dat is best weinig. Van Westervoort tot Kampen is het mogelijk om hier en daar een paar honderd meter tot hooguit drie kilometer langs de oever lopen, zoals in Katerstede, Duursche Waarden, Velperwaarden, Vreugderijkerwaard, Schellerwaarden en Zalkerwaard. Officiële langere wandelpaden tussen de grote IJsselsteden Doesburg, Zutphen, Deventer en Kampen bestaan niet.
De bestaande routes Hanzestedenpad en IJsselpad dekken eigenlijk niet de lading, want dat voeren grotendeels over dijken en paden verder weg van de rivier.
Verhaal gaat verder onder de foto
Sportvissers
De IJssel heeft een latrelatie met wandelaars. Wandelnet – officiële beheerder van Lange-Afstand-Wandelpaden en Streekpaden in Nederland – signaleert ook dat het helaas lastig is om over een langere afstand langs de IJssel te lopen. De organisatie vindt dat er meer wandelplezier langs de rivier mogelijk moet zijn.
Opvallend genoeg weten sportvissers wel op tal van plekken een stek te vinden langs de oevers. Hengelsporters beroepen zich op hun looprecht langs de oever, dat onderdeel zou uitmaken van de visvergunning. Waar sportvissers welkom zijn, moet ook ruimte zijn voor wandelaars.
Verhaal gaat verder onder de foto
Struinen langs de Maas
In vergelijking met de Waal en de Maas zijn de wandelmogelijkheden langs de IJssel zeer beperkt. Zo kiest Natuurmonumenten in Zuid-Nederland als uitgangspunt dat al hun natuurgebieden langs de Maas opengesteld zijn om te struinen.
Verhaal gaat verder onder de foto
Nog een reden waarom meer wandelplezier langs de rivier dringend nodig is: Overheden bestempelen de uiterwaarden van de grote rivieren als recreatieve buitenruimte.
Rijkswaterstaat is bezig met allerlei maatregelen voor natuurherstel in de uiterwaarden. Zo ontstaat – ik citeer een beleidsstuk – ‘een aangename omgeving waarin mensen graag verblijven om te ontspannen of juist te bewegen. Een aansporing dus voor wandelen bij de rivier.
Vergelijkbare woorden klinken ook in beleidsstukken van provincie Gelderland en Overijssel. Zowel Gelderland als Overijssel bestempelen in hun toekomstvisies de uiterwaarden van de rivier tot recreatief uitloopgebied voor de groeiende steden in de IJsselvallei. Hoe robuuster de riviernatuur, hoe beter het tegen een recreatief stootje kan, is de redenering. In werkelijkheid zetten natuurbeheerders een rem op recreatie.
Verhaal gaat verder onder de foto
Bron: panorama grote rivieren – provincie Gelderland
Het Wereld Natuur Fonds en de ANWB lanceerden in november 2023 een manifest voor meer riviernatuur, zodat er meer recreatieruimte bijkomt voor onze groeiende bevolking. Het is de zoveelste aansporing voor meer toegankelijke paden op de boorden van de IJssel tussen Westervoort en Kampen.
Jaagpad in ere herstellen
Anderhalve eeuw geleden liep er een jaagpad langs de IJssel. Over dat pad trokken paarden en mensen vrachtschepen over de rivier. Wandelexpert Rob Wolfs doet de oproep om dit pad in ere te herstellen voor wandelaars.
Ik zet graag een streep onder dit idee: ontwikkel een lange afstand wandelpad op de Gelderse of Overijsselse oever van de IJssel, zodat meer mensen de rivier van dichtbij kunnen beleven. Het verdwenen jaagpad leent zich daar goed voor.
Hoe dichter mensen langs de rivier wandelen, hoe minder de natuur elders in de uiterwaarden last heeft van verstoring.
Lopen in nabijheid van stromend water is heilzaam voor lichaam en geest. Alle reden om het wandelplezier langs de rivier te vergroten.
Deze oproep verscheen op zaterdag 2 december in dagblad De Stentor en is mede ondertekend door Kees Zwaan van stichting Wandelnet en de bekende wandelroutemaker Rob Wolfs.
Update 10 december:
In de krant van 9 december reageert vogelaar Gerrit Gerritsen uit Zwolle op bovenstaand opiniestuk. Hij vindt dat de uiterwaarden voor de vogels zijn en dat meer wandelaars ongewenst zijn. Zijn verhaal is hier te vinden.
Helemaal mee eens. Past inderdaad bij het panorama Gelderse Rivieren en de regioplannen voor oa de stedendriehoek, met stedelijke uitloop in de IJsselvallei, ook om de Veluwe te ontlasten. Wandelinclusieve natuur & landbouw langs de IJssel mag zeker meer ruimte krijgen. De wandelaar niet zien als lastpak maar als ambassadeur. En de terreineigenaar niet zien als een nikswiller maar als iemand met hart voor zijn gebied. Zo denken vraagt van de wandelaar én de terreineigenaar om een frisse blik.