Provincie Overijssel wil geen windturbines in het Nationaal Landschap IJsseldelta. Dat gebeurt nadat de gemeenteraad van Zwartewaterland op de rem trapt om de Mastenbroekerpolder vrij te houden van windenergie.
Door Wim Eikelboom/Rivierverhalen
Ons land kent twintig gebieden die de schoonheid en historie van Nederland representeren. De gebieden hebben sinds 2014 de status van Nationaal Landschap. Ook de IJsseldelta hoort daarbij vanwege het weidse en open karakter en de aanwezigheid van polder Mastenbroek. De polder is uniek omdat het de oudste geometrisch verkaveling van Nederland heeft. Vanaf 1362 is de polder ontgonnen volgens een voor de Middeleeuwen uniek patroon, gebaseerd op drie evenwijdig gegraven weteringen.
Dit zijn de vastgestelde waarden van het Nationaal Landschap IJsseldelta:
Bij de beschermde status van Nationaal Landschap hoort dat het gebied gevrijwaard zou blijven van windturbines. Want die tasten de kenmerkende vergezichten aan en de weidsheid.
Verhaal gaat verder onder de foto
Bij het aantreden van de nieuwe coalitie in 2019 gaf het provinciebestuur van Overijssel aan dat het Nationaal Landschap niet langer heilig is. De deur moest ook hier worden opgezet voor windmolens in de IJsseldelta en in Noordoost-Twente. De formele besluitvorming hierover vindt in november 2022 plaats. Provinciale Staten komen met een nieuwe Omgevingsvisie en gebruiken dat moment om het verbod op plaatsing van windturbines en zonneparken op te heffen in het Nationaal Landschap IJsseldelta. Daarmee zijn alleen nog Natura2000-gebieden in Overijssel taboe voor windturbines en zonneparken.
Van Werven
Steeds vaker lonken initiatiefnemers naar een plek rond de monding van de IJssel. Afgelopen jaren is de toon gezet door ondernemer Jan van Werven, die vier reusachtige windturbines plaatste bij Hattemerbroek, pal op de grens van het Nationaal Landschap IJsseldelta. Dat wordt gezien als de eerste opvallende aanslag op het open landschap van de IJssel. De Van Werven-turbines tasten het dorpsgezicht van Zalk aan en zijn vanuit Zwolle en Kampen dominant zichtbaar. Er zijn plannen om naast deze turbines drie tot zeven nieuwe exemplaren te bouwen.
Verhaal gaat verder onder de foto
In de haven van Kampen bij de N50 zijn ook grote windturbines geplaatst en ook hier zijn plannen voor uitbreiding van het areaal. Ondernemers in Genemuiden willen tien windmolens bouwen in de omgeving van hun stad en hebben het oog laten vallen op de randen van de Mastenbroekerpolder. Zwartewaterland en Zwolle hebben ook zoekgebieden aangewezen waar windturbines en zonneparken mogen komen. Die liggen rond Haerst en bij Genne-Holten, ten noorden van de Vecht.
Onder deze druk wordt de beschermde status van Nationaal Landschap in de IJsseldelta opgeofferd aan duurzame energie. Ruimtelijke kwaliteit blijft op papier wel belangrijk bij de afweging waar de windturbines wel of niet mogen komen.
Verhaal gaat verder onder de foto
Gebiedscooperatie IJsseldelta
Gebiedscoöperatie IJsseldelta maakt ook een draai op het punt windturbines rond de monding van de IJssel. De coöperatie – een samenwerkingsverband van tientallen partijen in het gebied – is vanouds tegenstander van windmolens als aantasting van het landschap. Nu gaat de deur op een kier met een nee-tenzij-standpunt.
Ook gaat de coöperatie actief participeren. Daarvoor is de Maatschappelijke Energiecoöperatie IJsseldelta opgericht. ‘Realisatie van duurzame energie moet als gegeven worden beschouwd’, verklaart het bestuur de draai om niet langer volledig afwijzend te staan tegenover windmolens en zonneparken in de IJsseldelta.
Wel bepleit de Gebiedscoöperatie IJsseldelta om alleen delen van het Nationaal Landschap IJsseldelta open te stellen voor windenergie die door de gemeenten Kampen, Zwartewaterland en Kampen zijn aangewezen. Ook is de gebiedscoöperatie voor een beperkt aantal grote windturbines in plaats van grote aantallen kleine molens.
Mastenbroekerpolder
Tijdens een commissievergadering van Provinciale Staten op 26 oktober 2022 gaven voor- en tegenstanders hun kijk op het openzetten van de deur voor windmolens in de IJsseldelta. Een opvallende tegenstander is René Breman, directeur van het gelijknamige grote installatiebedrijf in Genemuiden. Hij woont aan de rand van Genemuiden en vindt dat het nationaal landschap wordt opgeofferd voor ‘overhaaste kortetermijn politiek’:
Update 17 november 2022:
Staten openen sluiproute windturbines
Naar aanleiding van de inspraakreacties hebben Provinciale Staten ervoor gekozen om een aantal voorwaarden te verbinden aan openstelling van de IJsseldelta voor windmolens. Niet de provincie, maar gemeenten mogen bepalen waar ze komen. En de wens is om de Mastenbroekerpolder onaangetast te laten.
Op initiatief van SGP in Provinciale Staten van Overijssel is dat op 16 november in een sluiproute-motie vastgelegd. In de motie – die door de meerderheid van Provinciale Staten is gesteund – staat dat de gemeenten Zwolle, Kampen en Zwartewaterland aan zet zijn om te onderzoeken of en waar er windturbines kunnen komen in de IJsseldelta. De gemeenten zijn dus aan zet.
De provinciale partijen stellen dat hiermee een dam is opgeworpen tegen grootschalige opwekking van windenergie in het open rivierlandschap van de IJssel.
De volledige tekst is hier te vinden. Dit is de slotconclusie:
Update 15 februari 2024:
Zwartewaterland: Geen windmolens in polder Mastenbroek
De gemeenteraad van Zwartewaterland neemt op donderdag 15 februari 2024 met algemene stemmen een motie aan met de strekking dat polder Mastenbroek een uitsluitingsgebied moet blijven voor plaatsing van windturbines.
ChristenUnie-raadslid Tamme Spoelstra is initiatiefnemer van de motie. ‘De Mastenbroekerpolder is cultureel, historisch en landschappelijk een uniek gebied’, zegt hij in een toelichting. ‘Wij trappen op de rem wat betreft de komst van windenergie, want we willen zelf de regie terugkrijgen over de Mastenbroekerpolder.’
Wethouder Harrie Rietman ondersteunt de raadsbrede motie van harte: ‘De polder Mastenbroek is het beschermen meer dan waard. We zien deze motie als een extra slot op de deur voor het geval de provincie met een initiatief komt voor polder Mastenbroek.’
Provinciale Staten van Overijssel nemen de motie over en besluiten dat er geen windturbines mogen komen in de polder van Mastenbroek.
Waarom komen de burgers niet in opstand tegen windturbines? Het is oude energie techniek op land en de mensen die er in de buurt wonen worden er ziek van. Stel maar vast een dode vogel raper aan om dagelijks onder de windturbine te rapen. Zeer slecht besluit. Alleen de investeerder zal er beter van worden. Zakkenvullers!
Een suggestief artikel. Feit is dat er een voorstel lag om de IJsseldelta niet meer als uitsluitingsgebied te zien van windturbines. Op initiatief van SGP, PvdD e.a. is hier een dam opgeworpen dat dat niet zomaar kan. Het is nu aan de gemeenten en inwoners om samen met de provincie te kijken wat er wel mogelijk is en dit niet met een dictaat van de provincie te regelen.