Voor de vierde keer in 12 jaar wordt een ‘experimentele herintroductie’ gedaan om de Europese steur terug te brengen in onze grote rivieren. Vooralsnog wint de wens het van de werkelijkheid.
Door Wim Eikelboom/Rivierverhalen
In augustus 2024 zijn 250 Europese jonge gezenderde steuren uitgezet in de Waal en de Rijn, onder meer bij Millingen en Woudrichem. En net als in 2012 en 2023 is de teneur in de persberichten dat daarmee de steur is teruggekeerd in onze rivieren. In de zomer van 2025 volgen opnieuw 250 steurtjes.
Begin jaren vijftig verdween de steur uit het stroomgebied van de Rijn als gevolg van watervervuiling, overbevissing, verandering van riviermondingen en de bouw van waterkrachtcentrales in de rivier. Beroepsmatige steurvisserij vond met name plaats bij Woudrichem, Geertruidenberg en Kampen.
Verhaal gaat verder onder dit krantenbericht uit de jaren dertig
Natuurorganisaties stellen alles in het werk om de steur weer terug te krijgen als boegbeeld van de trekvissen in de grote rivieren. De steur heeft de uitstraling van een oervis en spreekt daarom tot de verbeelding.
Alle steuruitzettingen krijgen ongekend veel media-aandacht en zorgen voor een hoopvolle stemming. De vissen zijn voorzien van zendertjes om ze te volgen. De werkelijkheid is vooralsnog minder hoopgevend, dan de jubelstemming rond de uitzet-momenten.
verhaal gaat verder onder dit krantenbericht uit 2023
Nog 7 in leven
Jan Terlouw en prinses Laurentien zetten in 2012 op twee plekken in totaal 17 jonge steuren uit: in de Waal bij Kekerdom en in de Maas bij Rotterdam. Aanvankelijk waren er optimistische geluiden, maar tien jaar later is onduidelijk wat er van deze steuren is geworden.
In de zomer van 2023 zijn onder leiding van Pieter van Vollenhoven 74 jonge gezenderde steuren uitgezet in de Biebosch. Daarvan zijn er hooguit nog 7 in leven. De overige vissen zijn vermalen door scheepsschroeven en ten prooi gevallen aan roofdieren zoals de meerval en de aalscholver. De steur zwemt vrij hoog in de rivieren is daarmee kwetsbaarder.
Heel af en toe komen meldingen van Noordzeevissers die een steur aantreffen in hun netten. Die zetten ze dan weer overboord. In deze meldingen zit de laatste jaren geen sterke groei.
Kweeksteur
In de grote rivieren in Nederland zijn geen meldingen bekend van vangst van steuren door sportvissers of beroepsvissers. De enkele keer dat er een steur boven water komt, gaat het om kweeksoorten die in gevangenschap zijn gehouden en losgelaten, zoals de diamantsteur.
Ook in Duitsland verloopt de herintroductie van de steur moeizaam. In de rivieren de Havel en de Elbe zijn met staatssteun in 2009 en 2015 in totaal 5.000 babysteuren van 10 centimeter uitgezet. Daarvan is 90 procent inmiddels verdwenen. Het is onduidelijk hoeveel exemplaren hun weg hebben gevonden naar de Noordzee. Zodra de vissen op zee (na 10 jaar) geslachtsrijp zijn geworden, keren ze terug naar de rivieren om zich voort te planten. Ze zwemmen dan stroomopwaarts, net als de zalm.
Experimentele uitzettingen
Natuurorganisaties ARK en Wereld Natuur Fonds en Sportvisserij Nederland spreken over ‘experimentele uitzettingen’. Het is in hun ogen een aanloop naar ‘een mogelijke officiële herintroductie’. In de publiciteit heet het wel dat de steur terug is in Nederland, terwijl daar feitelijke bewijzen voor ontbreken.
Afsluitdijk
Het is de vraag of onze grote rivieren in hun huidige vorm geschikt zijn voor de steur. Om te paaien stellen steuren hoge eisen aan de omstandigheden. Ze geven de voorkeur aan zoet-zoutovergangen in riviermondingen. Vandaar dat steuren in het verleden veel voorkwamen in de monding van de IJssel voor de komst van de Afsluitdijk. Kampen, Vollenhove en Harderwijk stonden eeuwenlang bekend als vissersplaatsen van de steur. Zo’n zoet-zoutovergang bestaat in ons land alleen nog rond de Haringvlietdam.
Woudrichem was eeuwenlang ook thuisbasis van steurvissers. Dat was te danken aan de zoet-zoutovergang vanuit de Biesbosch in de Boven-Merwede Daarom zijn ook hier 30 jonge steuren uitgezet in de rivier op 17 augustus 2024.
Het uitzetten van jonge steuren wordt bekostigd uit een Europees project ‘De Rijn Verbindt’. Volgens dit plan worden er 500 in Frankrijk gekweekte wilde steuren uitgezet.